De winterperiode: het ideale moment voor structurele werken in de tuin

De winterperiode is het ideale moment om structurele werken uit te voeren die in het voorjaar of de herfst moeilijk te plannen zijn. Denk maar aan het aanleggen van een wadi, het uitvoeren van grondwerken voor een nieuwe oprit of het plaatsen van een ondergrondse regenwaterput. Maar waarom nu precies?

De grond is bewerkbaar

De bodem is in de winter nog goed bewerkbaar, zolang het niet vriest. Zo kan je makkelijker grondwerken uitvoeren voor de aanleg van een wadi, poel of nieuwe borders. Regen zorgt er in deze periode voor dat de grond lekker soepel blijft. Al moet je natuurlijk wel opletten dat het niet té drassig wordt om wegzakken of verdichting te vermijden. Dit doe je door bijvoorbeeld te werken na een droge periode, of door de bodemstructuur te verbeteren met zand of organische structuurverbeteraars en kleigrond.

Een rustperiode voor planten

Tijdens de wintermaanden zijn de meeste vaste planten, bomen en struiken in rust. Ze hebben hun blad verloren of groeien niet langer. Hierdoor zijn de wortels minder actief en is de kans op stress of beschadiging aan de wortels of wortelstelsels klein. Voor jou betekent dit concreet dat je makkelijker kunt graven of bomen en struiken kunt planten zolang het niet vriest.

De ideale voorbereiding voor het voorjaar

Door structurele werken uit te voeren tijdens de winterperiode zorg je ervoor dat je tuin klaar is om te schitteren tijdens het voorjaar. Zo verander je een eenvoudig stukje gras in een prachtige plantenborder of bloemenweide. Leg eerst een laag karton op het gras en bedek dit vervolgens met een dikke laag compost en/of potgrond. Tijdens de wintermaanden kan dit geheel rustig verteren, zodat je in het voorjaar direct aan de slag kunt!

Van wadi’s en poelen tot terrassen en opritten

Dat het winterseizoen je uitgelezen kans is om structurele werken aan te pakken in je tuin, zoveel staat vast. Maar welke werken kan je dan zoal uitvoeren?

De aanleg van een wadi of regenwaterbuffer

Een wadi is een verdiept waterdoorlatend gedeelte van 30 tot 50 cm diep, die zelfs in de kleinste tuin regenwater opvangt en vertraagd in de bodem laat infiltreren. Met een wadi voorkom je wateroverlast en houd je het grondwater op peil. Je vindt ze bovendien in allerlei soorten en maten. Zo kan het gaan om een laaggelegen grasveldje of een aangeplante verlaging met planten die tegen water én droogte kunnen. Kortom, een wadi kan een stijlvolle aanvulling zijn voor je tuin.

Denk je eraan om een wadi te plaatsen? Doe dan eerst de Emmertest! Zo ben je 100% zeker dat je tuin geschikt is voor de aanleg van een wadi.

1. Graaf op meerdere plekken in je tuin een gat van ongeveer 30 cm diep.
2. Vul elk gat met een emmer water.
3. Loopt het water binnen 15 min weg? Dan infiltreert het regenwater goed. Duurt het minder dan 1 uur? Dan is de waterdoorlatendheid van je tuin gemiddeld. Is het water na 1 uur nog steeds niet volledig weggelopen? Dan is de grond niet geschikt voor infiltratie.

De aanleg van een poel of vijver

Een poel of vijver is een hotspot voor biodiversiteit. Het is dan ook de ideale leefomgeving voor amfibieën, insecten en planten. De oevers en taluds kan je inrichten voordat het voorjaar begint, zodat het ecosysteem kan stabiliseren. Maar hoe weet je of je tuin daarvoor de geschikte plaats is?

• Het grondwaterpeil komt hoog genoeg zodat de poel niet kan droogvallen.
• De poel kan ver genoeg liggen van akkers.
• De poel kan bij voorkeur in de zon liggen.
• De poelen kunnen in clusters liggen, binnen een straal van een paar 100 meter.
• Je tuin kent een interessant landhabitat.

Wil je je tuin inkleden met een poel? Vraag dan om advies bij het regionaal landschapsloket: https://www.pajot-zenne.be/zelf-aan-de-slag/landschapsloket-rlpz

De aanleg van een terras, pad of oprit

Bij de aanleg van verhardingen zoals terrassen, paden of opritten gaat het vaak om een combinatie van grondwerken en bestrating of houtconstructies. Tijdens de winterperiode is de grond nog goed te bewerken.

Opritten

Idealiter opteer je voor de aanleg van je oprit voor een bovenlaag van grastegels of -roosters, bestrating met brede voegen of rijstroken. Onder de bovenlaag raden we steeds aan om een stabiele fundering te voorzien van steenslag, betonpuin en/of split, in plaats van stabilisé of beton, zodat overtollig water in de bodem kan wegzakken. De tussenzones kunnen in gras, mos of beloopbare planten, in combinatie met grasdal- of boomplantsubstraat. Kies bij voorkeur ook voor open voegen. Hoe breder de voegen, hoe meer water er geïnfiltreerd wordt en hoe beter alles zal groeien. Op plaatsen waar er minder passage is, kunnen de voegen wat breder. Tussenzones in grind of dolomiet kunnen ook, maar dit kan ook gezien worden als extra verharding. Je vraagt dus best even na bij je gemeente of dit toegestaan is. Is er nog plaats naast de oprit? Voorzie plantenborders waarnaar de oprit afloopt, zodat ook hier opnieuw regenwater kan infiltreren in de grond.

Terrassen

Ga voor een houten terras van bijvoorbeeld bamboe zonder fundering en met openingen tussen de planken zodat het regenwater snel in de grond kan infiltreren. De houten balken die de terrasplanken moeten dragen, kan je vastmaken met tegeldragers. Toch liever een tegel of klinker? Maak het terras dan zo klein mogelijk en voorzie een tussenvoeg of een afloop naar tuinborders. Geef daarnaast ook de voorkeur aan betonpuin, porfier en/of split onder de tegels. Tegeldragers die daarop steunen, maken het terras immers waterdoorlatend. Tegenwoordig bestaan er waterdoorlatende klinkers met een kleine voeg waar het water kan doorlopen.

Paden

Waar loop je het meeste in je tuin? En waarvoor gebruik je die looplijn? Voor kruiwagens, voor je moestuin, … Afhankelijk daarvan, raden we aan om enkel te verharden waar het écht nodig is. Wil je comfortabel met een kruiwagen door je tuin? Dan is een ruimte van min. 80 cm tot max. 1m20 ideaal. Kies daarbij steeds voor de aangepaste materialen, zoals een waterdoorlatende oplossing met poreuze stenen (kiezel, grind, dolomiet of klinkers met waterdoorlatende voegen). Je kan echter ook gaan voor slimme alternatieven zoals een kort gemaaid gazonpad, een pad van gesnipperd snoeihout, een knuppelpad met dwarsgelegde stammetjes of een vlonderpad op vochtbestendige paaltjes van duurzaam hout.

Zelf aan de slag gaan? Hou onze maandelijkse blog in het oog voor nieuwe ideeën om van je woning en tuin een natuurlijke, weerbare plek te maken. Samen maken we onze regio klimaatrobuuster! 💪🏻